Projects promovidas 16.10.2025
IdiomVoice - project per digitalisar la lingua rumantscha
Il project da perscrutaziun gida a digitalisar la lingua rumantscha. Cun el duai vegnir creà in model da lingua (large language model) che sa basa sin l'intelligenza artifiziala (IA). En in emprim pass duai quai vegnir realisà per il sursilvan. Uschia po la SASGR sa posiziunar sco experta per models da lingua cun ina pitschna basa da datas, acquistar daners da perscrutaziun cun projects successivs e stgaffir a lunga vista plazzas da lavur en il sectur da la perscrutaziun applitgada e da la IA.
Infurmaziuns principalas en vista d’egliada
- Annunziants: Fachhochschule Graubünden (FHGR)
- Approvà dal chantun ils: 16 d’october 2025
- Custs dal project: CHF 396'000
- Contribuziun da sustegn: CHF 114'000
Actualisaziun dal project matg 2026
Il model linguistic da l'intelligenza artifiziala, sviluppà en il project «IdiomVoice» promovì da GRdigital per l'idiom rumantsch sursilvan, furma la basa per il chatbot pedagogic «Chattaria Camenisch». Il chatbot interactiv cumpiglia plirs caracters da la famiglia fictiva Camenisch da Ilanz (im. 1). Ils caracters han differentas persunalitads ed interess e pon vegnir tschernids liberamain per chats sustegnids da l'intelligenza artifiziala.
La finamira dals chats è l'exercitaziun da dialogs da mintgadi en sursilvan. Per far ils dialogs interessants e motivants, transmetta il chatbot interactiv, ultra da la lingua, er cuntegns culturals. Il chatbot sa basa sin in concept didactic e po vegnir duvrà sco cumplettaziun dals meds d'instrucziun da l'Auta scola pedagogica. Il chatbot vegn testà cuntinuadamain cun la gruppa da destinaziun (cumenzaders da lingua).
Per render pussaivel quest dialog liber en lingua da mintgadi, ha il team dal project da la FHGR scolà ina emprima versiun d'in model linguistic open access per il sursilvan cun texts currents, dialogs e frasas da mintgadi da parladurs natals («acziun da donaziun linguistica»). Ils texts currents e las frasas da mintgadi èn per gronda part Open Data. Datasets d'instrucziun cun dialogs n'eran fin ussa betg disponibels en sursilvan, motiv per il qual avain nus creà, en il rom dal project, in dataset da dialogs da mintgadi. Quel vegn publitgà a curt termin sco Open Data.
Per l'instrucziun dal model linguistic duvrain nus models linguistics disponibels liberamain sco Apertus, LLama e Mistral. Ina evaluaziun dals differents models linguistics areguard la qualitad linguistica duai vegnir publitgada sco publicaziun spezialisada. La versiun finala dal model linguistic vegn publitgada a la fin dal project sco model open access.
A la exposiziun dal project po il prototip vegnir testà cun dus caracters: Lina (nivel d'entrada A1) e sia nona Brida.
Documents
Dumondas
Per dumondas pos ti ta drizzar a info@grdigital.digital.